Czynnik krzepnięcia V

Badanie czynnika krzepnięcia V (piątego) służy do oceny funkcjonowania układu krzepnięcia krwi.

Czynnik V (znany też jako proakceleryna) to białko produkowane w wątrobie, które odgrywa kluczową rolę w tzw. wewnątrzpochodnym szlaku krzepnięcia – pomaga przekształcić protrombinę w trombinę, co prowadzi do tworzenia skrzepu.

Do czego służy to badanie?

1. Diagnostyka skaz krwotocznych (skłonności do krwawień) – obniżony poziom czynnika V może powodować nadmierne lub trudne do zahamowania krwawienia.

2. Ocena czynności wątroby – czynnik V jest produkowany w wątrobie, więc jego poziom może spadać w przypadku ciężkich chorób wątroby (np. marskości).

3. Różnicowanie przyczyn nieprawidłowych wyników badań krzepnięcia – np. przedłużonego czasu PT (INR) lub APTT.

4. Diagnostyka wrodzonych niedoborów czynnika V – rzadka choroba genetyczna, która objawia się skazą krwotoczną.

5. Rzadziej: podejrzenie tzw. aktywowanego białka C opornego (APC resistance) – w kontekście mutacji Leiden czynnika V (czynnik V Leiden), która zwiększa ryzyko zakrzepicy.

Co oznacza obniżony poziom czynnika V?

• Choroby wątroby

• Ciężkie niedobory witaminy K

• DIC (rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe)

• Wrodzony niedobór czynnika V

• Intensywne zużycie czynników krzepnięcia (np. w sepsie)

Co oznacza podwyższony poziom czynnika V?

• Rzadko ma znaczenie kliniczne – raczej w przypadku obecności mutacji Leiden, gdzie czynnik V działa „zbyt długo” i zwiększa ryzyko zakrzepicy

Dlaczego warto zrobić to badanie?

• Jeśli masz niewyjaśnione krwawienia, skłonność do siniaków, krwotoków po urazach, miesiączkach lub zabiegach

• W przypadku zaburzeń krzepnięcia w badaniach rutynowych (np. PT, APTT)

• Przy podejrzeniu chorób wątroby

• Jeśli w rodzinie występowały skazy krwotoczne lub zakrzepice o nieznanym podłożu

• W ocenie ryzyka przed planowanymi zabiegami chirurgicznymi

Przygotowanie do badania czynnika V:

1. Na czczo – najlepiej zgłosić się na badanie rano, 8–12 godzin od ostatniego posiłku (woda jest dozwolona).

2. Unikaj wysiłku fizycznego i stresu – dzień przed badaniem warto unikać intensywnego treningu i stresujących sytuacji, bo mogą wpływać na układ krzepnięcia.

3. Unikaj leków wpływających na krzepnięcie (jeśli to możliwe):

   • np. aspiryna, leki przeciwzakrzepowe (heparyna, warfaryna, NOAC) – ich stosowanie należy zgłosić lekarzowi, bo mogą zaburzać wynik.

4. Nie pij alkoholu przez 24 godziny przed badaniem – alkohol może wpływać na parametry krwi, w tym czynniki krzepnięcia.

5. Powiedz o lekach i chorobach – poinformuj personel medyczny o aktualnych lekach, chorobach (szczególnie wątroby), infekcjach i menstruacji (u kobiet).

Dodatkowe informacje:

• Krew pobierana jest z żyły, a próbkę analizuje się w laboratorium w kontekście całego układu krzepnięcia (często razem z innymi czynnikami i parametrami jak PT, APTT, fibrynogen).

• Jeśli jesteś w trakcie leczenia przeciwzakrzepowego lub po operacji, lekarz może zadecydować o przesunięciu badania.