Białko S

Badanie białka S służy do oceny ryzyka zakrzepicy – czyli nadmiernej skłonności do tworzenia zakrzepów krwi w naczyniach.

Co to jest białko S?

• Białko S to naturalny antykoagulant – czyli substancja zapobiegająca nadmiernemu krzepnięciu krwi.

• Współdziała z innym białkiem – białkiem C, aby hamować działanie czynników krzepnięcia Va i VIIIa.

• Produkowane jest w wątrobie, a jego aktywność zależy m.in. od obecności witaminy K.

Po co wykonuje się badanie białka S?

Badanie zleca się w celu:

1. Diagnostyki trombofilii (nadkrzepliwości) – szczególnie w przypadku:

   • młodych osób z zakrzepicą żylną,

   • nawracających zakrzepów,

   • zakrzepicy w nietypowych lokalizacjach (np. żyły mózgowe, wrotne),

   • występowania zakrzepicy w rodzinie.

2. Wykrywania wrodzonego niedoboru białka S – dziedzicznej trombofilii.

3. Oceny stanu układu krzepnięcia u pacjentów z chorobami wątroby, DIC (koagulopatia ze zużycia), niedoborem witaminy K, lub leczonych doustnymi antykoagulantami.

Jakie są rodzaje badania białka S?

Są dwa główne typy oznaczenia:

• Białko S całkowite – obejmuje wszystkie formy białka S w osoczu.

• Białko S wolne (aktywne) – tylko forma biologicznie aktywna, stanowi ok. 40% całkowitego białka S.

Wolna forma jest kluczowa dla działania przeciwzakrzepowego, dlatego niedobór wolnego białka S może prowadzić do zwiększonego ryzyka zakrzepów, nawet jeśli całkowity poziom jest prawidłowy.

Co oznacza niski poziom białka S?

Może wynikać z:

• ✅ Wrodzonego niedoboru białka S (typy I, II, III),

• ❌ Nabytego niedoboru, np.:

  • choroby wątroby,

  • DIC (rozsiane krzepnięcie wewnątrznaczyniowe),

  • ciąża,

  • leczenie antagonistami witaminy K (np. warfaryną),

  • niedobór witaminy K,

  • choroby nowotworowe.